Prace konserwatorskie w Katedrze Lwowskiej Obrządku Łacińskiego – kaplica pw. Chrystusa Ukrzyżowanego (Jabłonowskich)

W ramach  kolejnego, czwartego już etapu prac konserwatorskich w kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego przeprowadzono działania restauratorskie i częściowo rekonstrukcyjne przy murowanym ołtarzu znajdującym się na ścianie południowej oraz poddano konserwacji ściany boczne kaplicy tj. zachodnią i wschodnią wraz z gzymsem wieńczącym oraz ścianę północną wraz z arkadą wejściową. W ramach przeprowadzonych prac usunięto ze ścian wtórne warstwy przemalowań do najstarszej, zachowanej warstwy barwnej. Następnie wzmocniono strukturalnie miejsca rozwarstwień podłoża oraz uzupełniono ubytki. Końcowym elementem działań konserwatorskich było kolorystyczne scalenie ścian. Opracowania barwne zrekonstruowano w oparciu o pozostałości zachowanej oryginalnej kolorystyki przy jednoczesnym zachowaniu stylistycznej jednorodności wnętrza kaplicy.

Ołtarz znajdujący się w kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego zajmuje powierzchnię 65 m kw. Jest flankowany ścianami bocznymi z glifami okiennym, w pobliżu których znajdują się dwa putta trzymające kartusze. Po bokach ołtarza rozmieszczone są snycerskie elementy złocone. W zakres prac konserwatorskich weszły również figury aniołów wsparte na obłokach, które podtrzymują krucyfiks  stanowiący centralną oś ołtarza. W ramach przeprowadzonych działań konserwatorskich usunięto wszystkie warstwy przemalowań, wzmocniono strukturalnie miejsca rozwarstwień podłoża oraz uzupełniono ubytki. Odtworzono liczne brakujące elementy sztukaterii oraz doklejono odłamane elementy. Złocone elementy snycerskie ołtarza po oczyszczeniu powierzchni i wzmocnieniu struktury drewna zostały poddane działaniom restauratorskim mającym na celu „podniesienie” polerów tak, by elementy te korespondowały z całością wystroju ołtarza. Końcowym elementem prac konserwatorskich było scalenie kolorystyczne ołtarza z wnętrzem kaplicy oraz montaż w otwory okienne dwóch zabytkowych witraży przedstawiających  „Wizję św. Genowefy” oraz „Wizję św. Antoniego”.
Efektem końcowym zadania jest przywrócenie wartości artystycznych barokowego wystroju kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego  oraz zabezpieczenie jej zabytkowej substancji.

Zdjęcia Rusłana Herman 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Zadanie współfinansowane w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej nad Polonią i Polakami za granicą w 2018 roku.


Prace konserwatorskie witraża „Matka Boża Królowa Aniołów” w Lwowskiej Katedrze Obrządku Łacińskiego, I etap

Celem zadania było rozpoczęcie renowacji największego witraża w katedrze, o powierzchni ponad 30 metrów kwadratowych poświęconego Matce Boskiej – patronce katedry i archidiecezji lwowskiej. Witraż znajduje się w oknie chóru muzycznego w zachodniej fasadzie katedry. Wykonany został prawdopodobnie przez pracownię Franza Mayera z Monachium w 1895 roku według projektu Teodora Axentowicza. Witraż wyróżnia się nie tylko rozmiarem, ale także żywą i bogatą kolorystyką. Przedstawia Matkę Boską w promienistej glorii otoczoną przez anioły ofiarujące jej koronę oraz berło. W ramach pierwszego  etapu prac przeprowadzono demontaż całego witraża, zamontowano oszklenia ochronne  oraz oczyszczono okno witrażowe po jego zewnętrznej stronie.

Zdjęcia Robert Kędzielewski 

Zdjęcia Andrzej Kazberuk 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.


Współorganizatorem zadania  była Parafia Bazyliki Archidiecezjalnej p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Lwowie.


Prace konserwatorskie w Katedrze Lwowskiej Obrządku Łacińskiego – konserwacja drewnianego konfesjonału z XVIII w.

Celem zadania była konserwacja drewnianego konfesjonału z częściowo pozłacanym zwieńczeniem, który znajduje się przy ścianie prawej nawy katedry lwowskiej (pierwszy od ołtarza głównego). Konfesjonał należy do wyposażenia katedry sprawionego z inicjatywy abpa Wacława Hieronima
Sierakowskiego, metropolity lwowskiego obrządku łacińskiego. Został wykonany przez stolarzy i snycerzy lwowskich tj. Lisowskiego w roku 1776 oraz Pisaka i Seredyńskiego w latach 1777-1778. Barokowy konfesjonał ma bogatą dekorację ornamentalną (rocaille)  oraz złocone rzeźby przedstawiające popiersia świętych i  figurki aniołków. Ze względu na ciągłe użytkowanie pogorszeniu uległa jego  sprawność techniczna oraz rozpoczął się proces niszczenia drewna. W wyniku przeprowadzonych działań konserwatorskich przywrócono konfesjonałowi jego funkcje użytkowe oraz walory artystyczne będące przykładem lwowskiego rzemiosła stolarsko – snycerskiego końca XVIII wieku.

Zdjęcie Paweł Sadlej 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.


Przygotowanie do druku katalogu rzeźby polskiej z XIX i 1 połowy XX wieku ze zbiorów Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki

Głównym celem zadania była redakcja naukowa haseł katalogowych dotyczących kolekcji rzeźby polskiej z XIX i pierwszej połowy XX wieku znajdującej się w zbiorach Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki. Na  kolekcję składają się dzieła kilkudziesięciu polskich rzeźbiarzy związanych ze Lwowem pochodzeniem lub zamieszkaniem, rzeźby wykonane przez polskich artystów, ale nie mające określonej atrybucji oraz prace autorstwa rzeźbiarzy innych narodowości, których tematyka związana jest z Polską. Jest to zbiór mający duże znaczenie dla historii polskiej rzeźby. Znajdujemy w nim przykłady twórczości niemal wszystkich wybitniejszych artystów tworzących w XIX i pierwszej połowie XX wieku, takich jak Jakub Tatarkiewicz, Władysław Oleszczyński, Cyprian Godebski, Marceli Guyski, Teodor Rygier, Antoni Madeyski czy Wacław Szymanowski. Na szczególną uwagę zasługują duże zespoły prac dwojga artystów urodzonych i zmarłych we Lwowie -Tadeusza Barącza i Luny Amalii Drexlerówny, a także związanych ze Lwowem – Antoniego Popieli oraz Kazimiery Pajzderskiej.
Tematyka kolekcji obejmuje pojedyncze posągi, grupy rzeźbiarskie, portretowe popiersia i głowy osobistości historycznych oraz współczesnych, kompozycje będące modelami pomników oraz dzieła o tematyce rodzajowej. W ramach zadania poddano także technicznej korekcie materiał fotograficzny ilustrujący kolekcję. Rezultatem zadania jest przygotowanie do druku publikacji, która uzupełni stan wiedzy na temat polskiej spuścizny artystycznej pozostającej poza granicami kraju.

Zdjęcia Ilia Levin

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.


Prace konserwatorskie ołtarza bocznego Matki Boskiej w kościele pw. św. Ludwika w Krasławiu na Łotwie

Zbudowany w latach 1756–1767 kościół pw. św. Ludwika  jest zabytkiem unikatowym zarówno pod względem historycznym jak i artystycznym. Został ufundowany przez właścicieli Krasławia – Platerów, którzy przeznaczyli go na siedzibę biskupów inflanckich. Kompleksowe prace konserwatorskie w krasławskim kościele finansowane przez stronę łotewską i polską (środki z funduszy Senatu RP oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego) są prowadzone od 2003 roku. W ich efekcie przywrócono pierwotną kompozycję monumentalnego ołtarza głównego, poddano renowacji obraz zatytułowany „Św. Ludwik wyrusza na wyprawę krzyżową” oraz odrestaurowano zabytkowe freski autorstwa Filippo Castaldiego.

Prace realizowane w 2018 roku miały na celu konserwację techniczną i estetyczną  ołtarza bocznego noszącego wezwanie Matki Boskiej. Założeniem działań konserwatorskich było przywrócenie ołtarzowi jego pierwotnego, klasycystycznego wyglądu z pierwszej połowy XIX wieku, utraconego na skutek wielokrotnych przemalowań. Renowacji poddano także dwa obrazy umieszczone w ołtarzu przedstawiające  Maryję z Dzieciątkiem, z których górny autorstwa Józefa Peszki (1767-1831) malowany jest na płótnie, a dolny ma formę ikony na desce.

Zdjęcia Tomasz Dziurawiec 

Prace konserwatorskie sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA.


Prace konserwatorskie w Katedrze Lwowskiej Obrządku Łacińskiego – kaplica Chrystusa Ukrzyżowanego

Dzięki środkom finansowym  z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa  Narodowego otrzymanym w ramach  programu Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą  możliwa była kontynuacja prac konserwatorskich w jednej z bocznych kaplic katedry lwowskiej noszącej wezwanie Chrystusa Ukrzyżowanego lub JabłonowskichW ramach kolejnego, trzeciego etapu prac  zakończono konserwację osiemnastowiecznej polichromii Stanisława Stroińskiego na sklepieniu kaplicy, poddano zabiegom technicznym  i estetycznym latarnię w kopule kaplicy oraz przeprowadzono konserwację sztukaterii pomiędzy gzymsami.
Rezultatem prac konserwatorskich było  zahamowanie nieodwracalnego procesu niszczenia zabytkowej substancji kaplicy oraz przywrócenie wartości artystycznej jej barokowemu wystrojowi.

Zdjęcia Jan Wiłkojć

Drugim zadaniem realizowanym w kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego była konserwacja trzech  zabytkowych witraż znajdujących się w otworach okiennych kaplicy.  Dwa z nich zostały ufundowane w roku 1880 przez Genowefę i Antoniego Siberów, a wykonane przez pracownię Geylinga w Wiedniu. Witraże  te przedstawiają  „Wizję św. Genowefy” oraz „Wizję św. Antoniego”.  W  górnym oknie, będącym tłem dla krucyfiksu, znajduje się witraż o charakterze  architektoniczno – ornamentalnym wykonany przez Aleksandra Owerczuka we Lwowie w latach 90. XX wieku.  Rezultatem  przeprowadzonych działań konserwatorskich było  przywrócenie walorów estetycznych witraży oraz poprawa ich parametrów technicznych.

Zdjęcia Robert Kędzielewski 

Zadania dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Trzecim zadaniem realizowanym w kaplicy pw. Chrystusa Ukrzyżowanego w katedrze lwowskiej  była konserwacja drewnianego, gotyckiego krucyfiksu, który stanowi centralną oś  ołtarza głównego w kaplicy. Zadanie zostało sfinansowane ze środków Kancelarii Senatu w  w ramach sprawowania opieki nad Polonią i Polakami za granicą.
Gotycki krucyfiks przywieziono do katedry lwowskiej z Krakowa w 1473 roku i umieszczono na belce tęczowej kościoła. W 1775 roku został wkomponowany w tworzony wówczas ołtarz w kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego. Prawdopodobnie w tym okresie został również ozdobiony srebrzonymi i pozłacanymi blachami, które mają wyraźnie barokowy charakter. Polichromowana rzeźba Chrystusa wykonana jest z drewna lipowego. Dębowy krzyż został  w XVIII wieku  obity srebrzoną blachą miedzianą. Z tego okresu pochodzą miedziane, złocone dodatki takie jak korona cierniowa, perizonium, spływy krwi wiszące na gwoździach rąk i stóp oraz mosiężna polerowana gloria.  Wymiary krucyfiksu wynoszą  6,6 m wysokości oraz 3,9 m szerokości.

Zdjęcia Jan Wiłkojć 

Zadanie współfinansowano  ze środków Kancelarii Senatu RP.

Współorganizatorem prac konserwatorskich w kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego  była Parafia Bazyliki Archidiecezjalnej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Lwowie.


Prace konserwatorskie przy grobowcu oo. Karmelitów na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie

Grobowiec wykonany z wapienia porowatego znajduje się w polu nr 2 przy jednej z głównych alei Cmentarza Łyczakowskiego. Został wzniesiony  w 1881 roku przez firmę kamieniarską Leopolda Schimsera. Są w nim pochowani członkowie lwowskiego konwentu przy kościele p.w. św. Michała Archanioła m.in. zakonnicy sprawujący wysokie urzędy zakonne, naukowcy, bracia konwersi i pełniący funkcje służebne oraz  klerycy. W sumie w grobowcu pochowanych jest  25 osób, w tym Henryk Kopestyński (zm. 1881) spowiednik arcybiskupów lwowskich; Walerian Wierzbicki (zm. 1886) przeor w Sąsiadowicach i sekretarz prowincji lwowskiej; Hieronim Kolabiński (zm. 1892) przeor lwowski i prowincjał; Wiktor Putanowicz (zm. 1893) przeor lwowski; Ludwik Zieliński (zm. 1898) historyk zakonu, przeor kilku konwentów prowincji lwowskiej, Marian Spolski (zm. 1902) przeor krakowski, prowincjał prowincji galicyjskiej; Stanisław Grigliak (zm. 1903) przeor lwowski; Feliks Kostański (zm. 1907) przeor w Rozdole i Sąsiadowicach;  Alfons Giercuszkiewicz (zm. 1917) historyk karmelitów w Polsce i na Litwie, przeor w Bołszowcach i Rozdole; Anioł Zięba (zm. 1934) filolog starożytny i biblista oraz  Felicjan Łysakowski (zm. 1881) snycerz.

Grobowiec oo. Karmelitów  jest unikalnym i jednym z piękniejszych wśród grobowców zakonnych obrządku łacińskiego. Zachwyca swoją monumentalnością oraz harmonią form architektonicznych i rzeźbiarskich. W wyniku przeprowadzonych działań remontowo-konserwatorskich grobowiec odzyskał swój pierwotny wygląd i stał się doskonałym przykładem kamieniarstwa lwowskiego końca XIX wieku.

Zdjęcia Anna Sztymelska-Karczewska 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zadanie zrealizowano przy wsparciu finansowym Zakonu Braci Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel – Zakon OO. Karmelitów, Prowincja z siedzibą w Krakowie. 


Inwentaryzacja kolekcji rzeźb polskich i z Polską związanych w zbiorach Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki

Cała kolekcja rzeźby polskiej w zbiorach Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki liczy około tysiąca obiektów. Zadanie dotyczyło jej części tj. dzieł polskich artystów i z Polską związanych pochodzących z XIX i  pierwszej połowy XX wieku. Na zespół ten składają się dzieła kilkudziesięciu polskich rzeźbiarzy związanych ze Lwowem pochodzeniem lub zamieszkiwaniem. W kolekcji znalazły się także rzeźby wykonane przez polskich artystów, ale nie mające określonej atrybucji oraz kilka dzieł autorstwa rzeźbiarzy innych narodowości, których tematyka związana jest z Polską. Kolekcja tworzy zespół mający duże znaczenie dla historii polskiej rzeźby. Znajdujemy wśród niej przykłady twórczości niemal  wszystkich wybitniejszych polskich artystów tworzących w XIX i pierwszej połowie XX wieku  takich jak Jakub Tatarkiewicz, Władysław Oleszczyński, Cyprian Godebski, Marceli Guyski, Teodor Rygier, Antoni Madeyski czy Wacław Szymanowski. Na szczególną uwagę zasługują duże zespoły prac dwojga artystów urodzonych i zmarłych we Lwowie – Tadeusza Barącza  i Luny Amalii Drexlerówny, a także związanych ze Lwowem – Antoniego Popieli oraz Kazimiery Pajzderskiej. Tematyka kolekcji obejmuje zarówno pojedyncze posągi i grupy rzeźbiarskie, jak portretowe popiersia i głowy osobistości historycznych i współczesnych,  a także kompozycje będące modelami pomników i dzieła o tematyce rodzajowej.
Zebrany materiał fotograficzny oraz oraz informacje i ustalenia ustalenia stanowią ważne źródło wiedzy dla badaczy polskiej rzeźby tego okresu. Uzupełniają stan wiedzy na temat polskiej spuścizny artystycznej pozostającej poza granicami kraju, przeważnie nieznanej badaczom oraz mało dostępnej  jako przedmiot  badań naukowych.

Zdjęcia Ilia Levin 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Partnerem zadania była Lwowska Narodowa Galeria Sztuki im. Borysa Woźnickiego. 


Przygotowanie do druku katalogu portretów osobistości polskich ze zbiorów Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki

Celem zadania było merytoryczne opracowanie haseł do katalogu prezentującego kolekcję portretów osobistości polskich i z Polską związanych w zbiorach Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki oraz w jej oddziałach w Olesku i Złoczowie. Katalog obejmuje blisko 1600 portretów wykonanych techniką olejną na płótnie. Pod względem czasowym kolekcja obejmuje portrety powstałe w okresie od drugiej połowy wieku XVI do roku 1939 . Autorami są malarze tworzący na terenach historycznie wchodzących w skład pierwszej Rzeczypospolitej. Niewielka część portretów została wykonana przez malarzy obcych działających w Polsce lub została zamówiona za granicą.
Hasła w katalogu uszeregowano alfabetycznie według nazwisk sportretowanych. Wizerunki osób nieokreślonych zamieszczono na końcu w układzie chronologicznym. Każdej pozycji katalogu odpowiada barwna fotografia portretu co stanowi  nieocenioną wartość katalogu. Tekst katalogu został przetłumaczony na język ukraiński,  aby poszerzyć grono jego odbiorców. Rezultatem zadania jest naukowe opracowanie tej bardzo cennej pod względem artystycznym i historycznym kolekcji oraz jej przygotowanie do publikacji.

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Prace konserwatorskie w Katedrze Lwowskiej Obrządku Łacińskiego 

W ramach środków finansowych otrzymanych z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa  Narodowego ( program  Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą) przeprowadzono drugi etap prac w kaplicy  pw. Chrystusa Ukrzyżowanego (Jabłonowskich) polegający  na działaniach technicznych przy zabytkowej polichromii S. Stroińskiego.  Wykonano zastrzyki podtynkowe na powierzchni  318 m kw. sklepienia kaplicy. Były to pilne prace,  gdyż części tynków kopuły groziło odpadnięcie. Dotyczyło to głównie tych fragmentów polichromii, która znajdowała się na styku z nawą katedry i narażona była w przeszłości na długotrwałe zamakanie, będące wynikiem zarekwirowania miedzianego pokrycia dachu przez władze austriackie w roku 1914 (blacha na dach powróciła dopiero w 1923 roku). Tynki w tym obszarze trzymały się wątku punktowo, a ich zabezpieczenie było kwestią priorytetową.

Dzięki pozyskaniu dodatkowych środków finansowych z Kancelarii Senatu RP przeprowadzono częściową  konserwację zabytkowej polichromii Stanisława Stroińskiego  na sklepieniu kaplicy pw. Chrystusa Ukrzyżowanego.

Drugim elementem prac w katedrze lwowskiej w ramach dofinansowania z MKiDN było opracowanie projektu wykonawczego  oświetlenia wnętrza kaplicy pw. Najświętszego Sakramentu (Wiśniowieckich) w celu lepszego wyeksponowania rezultatów kompleksowej renowacji tej kaplicy. Opracowanie dotyczyło  modernizacji i rozbudowy istniejących źródeł światła, a także budowy układu sterowania dla instalacji nowego oświetlenia i iluminacji wnętrza kaplicy.

zdjęcia Jan Wiłkojć 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zadanie współfinansowano  ze środków Kancelarii Senatu RP .


Konserwacja witraża w prezbiterium Katedry  Lwowskiej Obrządku Łacińskiego

Celem zadania było zakończenie konserwacji witraża z przedstawieniem Matki Boskiej Ostrobramskiej, Pana Jezusa Ubiczowanego oraz świętych patronów Polski znajdującego się w prezbiterium lwowskiej katedry obrządku łacińskiego. Witraż wykonany według  projektu Jana Matejki przez Tomasza Lisiewicza, zrealizowany  został prawdopodobnie  przez pracownię Franza Mayera z Monachium w 1896 roku.

W drugim etapie prac konserwatorskich odrestaurowano górną część witraża, zawierającą dwanaście prostokątnych kwater oraz dwie zwieńczone ostrym łukiem, a także najwyższą kwaterę w kształcie trójliścia.

Kwatery witraża  przedstawiają postacie świętych,  z lewej strony Józafata Kuncewicza, a z prawej strony królewicza Kazimierza. Św. Józafat odziany jest w szaty biskupie oraz bogatą kapę z kapturem. W prawej dłoni dzierży pastorał zwieńczony wizerunkiem dwugłowego węża, w lewej halabardę skierowaną ostrzem do dołu. U stóp świętego widoczna jest banderola z napisem S Josaphat. Królewicz Kazimierz ubrany jest w bogate szaty królewskie – złocistoczerwony płaszcz lamowany gronostajowym futrem, czerwone buty z motywem złotego krzyża, na uniesionej ku górze głowie królewicza widoczny jest czerwony biret. W prawej dłoni święty trzyma dokument z inskrypcją w języku łacińskim, z lewej strony postaci widoczna jest kwitnąca biała lilia. U stóp świętego znajduje się banderola z napisem S Kasimiru. Ponad postaciami świętych znajdują się ozdobne inicjały z lewej IHS, z prawej M wpisane w geometryczne i roślinne motywy. Ponad inicjałem IHS ukazano półpostaciowo Jezusa Ubiczowanego, odzianego w szkarłatny płaszcz z trzciną w dłoni i koroną cierniową na głowie. Ponad symbolem M przedstawiono wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej. Obie postacie otoczone są złocistymi promieniami, aureola w okół głowy Jezusa ma kształt serca. W wieńczącej witraż trójlistnej kwaterze widnieje złocisty kielich otoczony żółtymi promieniami na niebieskim tle. Wszystkie postacie i herby umieszczone są na płaskim ,,dywanowym” tle w zróżnicowanych odcieniach barwy niebieskiej, ozdobionym szarozielonym roślinnym motywem.

zdjęcia Robert Kędzielewski 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Prace konserwatorskie w kościele rzymskokatolickim p.w. Wniebowzięcia NPM w Kopyczyńcach na Ukrainie

Celem zadania było zakończenie prac konserwatorskich w kościele rzymskokatolickim  w Kopyczyńcach na Ukrainie, w którym od kilku lat realizowane były działania zmierzające do utrwalenia i zabezpieczenia jego zabytkowej substancji. Rezultatem działań konserwatorskich była restauracja czterech płycin dekorowanych płaskorzeźbionym ornamentem i rozetami znajdujących się na ścianach bocznych nawy głównej kościoła.

Każda z płycin składa się z pięciu rozet kwiatowych, w trzech rodzajach, otoczonych ornamentem plecionkowym. Płyciny obramione są prostokątnie
profilowaną listwą dekorowaną wolimi oczami. Wszystkie dekoracje wykonane zostały w technice odlewu gipsowego. W ramach prac konserwatorskich usunięto mechanicznie zanieczyszczenia  oraz łuszczące się pobiały i zachlapania zaprawami tynkarskimi. Wykonano również formy silikonowe fragmentów wymagających zrekonstruowania. Dekoracjom przywrócono pierwotny, jasnobeżowy kolor oraz przeprowadzono renowację warstwy pozłotniczej z brązu pozłotniczego w tłach płycin.

zdjęcia Bartosz Markowski

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Prace konserwatorskie w Katedrze Lwowskiej Obrządku Łacińskiego kaplica Chrystusa Ukrzyżowanego (Jabłonowskich), I etap

Kaplica Chrystusa Ukrzyżowanego powstała w II połowie XVIII wieku, jej fundatorką była księżna Anna z Sapiehów Jabłonowska, stąd druga nazwa kaplicy. Wnętrze kaplicy zdobi polichromia Stanisława Stroińskiego oraz dekoracja stiukowa autorstwa Jana Obrockiego. W barokowym ołtarzu  kaplicy znajduje się  gotycki krucyfiks zdobiący niegdyś tęczę bazyliki oraz dwa obrazy przedstawiające Matkę Bożą i  Pietę z XVII wieku. Do  1946 roku w nastawie ołtarzowej spoczywał relikwiarz bł. Jakuba Strzemię zwanego „ojcem i stróżem diecezji”, niestrudzonego obrońcy Kościoła polskiego. Ostatni przedwojenny arcybiskup Lwowa, ks. Eugeniusz Baziak, zmuszony do opuszczenia swej archidiecezji, zabrał z sobą relikwie bł. Jakuba, które spoczęły najpierw w katedrze tarnowskiej, potem w konkatedrze w Lubaczowie (gdzie po II wojnie światowej przeniesiono stolicę arcybiskupów lwowskich), a następnie złożono je, jako depozyt, w skarbcu katedry na Wawelu. W roku 2009 metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz podjął decyzję o przekazaniu na powrót relikwii bł. Jakuba Strzemię do katedry lwowskiej. Znajdują się one obecnie w ołtarzu głównym. Błogosławiony Jakub jest współpatronem archidiecezji lwowskiej i krakowskiej prowincji franciszkanów. Wzdłuż ścian kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego znajdują się pomniki nagrobne metropolitów lwowskich: abpa Wacława Hieronima Sierakowskiego, abpa Ferdynanda Onufrego Kickiego oraz abpa św. Józefa Bilczewskiego – wybitnego pasterza i reformatora Kościoła Lwowskiego, uczonego, kanonizowanego w roku 2005.

Kaplica pw. Chrystusa Ukrzyżowanego jest kolejną kaplicą katedry lwowskiej, w której realizowany jest kompleksowy program konserwatorski zmierzający do przywrócenia jej pierwotnego wyglądu. Z uwagi na duży zakres zaplanowanych działań obejmujący malowidła naścienne, sztukaterie oraz restaurację ołtarza głównego, prace konserwatorskie zostały rozłożone na okres kilku lat. W pierwszym etapie działań konserwatorskich zrealizowanych w 2015 roku przeprowadzono inwentaryzację fotograficzną stanu zachowania kaplicy oraz  poddano zabiegom technicznym i konserwatorskim część zabytkowych malowideł autorstwa S. Stroińskiego na sklepieniu kaplicy,  które były przemalowywana i poprawiane w technikach kazeinowych, co zupełnie zmieniło jej pierwotne założenia. Autorskiej polichromii  zachowało się zaledwie trzydzieści procent. W owalnej kopule kaplicy znajdują się malowidła z przedstawieniami Boga Ojca adorowanego przez anioły, miedzianego węża, Adoracji Baranka, pokłonu pasterzy, personifikacje Sprawiedliwości,  Męstwa, Wiary i Prawdy oraz przedstawienie Gołębicy Ducha Świętego. W latarni kaplicy znajduje się Oko Opatrzności. Malowidła wymagały  przede wszystkim utrwalenia, aby powstrzymać proces ich osypywania się oraz usunięcia przemalowań na całej powierzchni (ok. 318 m.kw.)

W ramach zadania przeprowadzono również demontaż dwóch zabytkowych witraży z 1880 roku przedstawiających wizję św. Genowefy i wizję św. Antoniego. Wymagały one podjęcia pilnych działań ze względu na występujące uszkodzenia szkieł oraz konieczność uszczelnienia otworów okiennych kaplicy. Witraże zostały zabezpieczone i zmagazynowane, a w ramy okienne wstawiono szkło ochronne.

zdjęcia Aleksy Łoziński 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Prace konserwatorskie i restauratorskie witraża „Matka Boska Ostrobramska, Pan Jezus Ubiczowany oraz święci  patroni Polski” w prezbiterium Lwowskiej Katedry Obrządku Łacińskiego 

Witraż  wypełnia duże, wąskie okno w południowej ścianie zamykającej prezbiterium. Otwór okienny dzieli w pionie biegnące przez całą jego wysokość kamienne laskowanie, a w poziomie dzieli je na dwie części ażurowy, kamienny maswerk. Witraż składa się z dwudziestu prostokątnych pól oraz czterech zakończonych ostrym łukiem.  W pierwszym etapie prac konserwatorskich przeprowadzonych w 2015 roku odrestaurowano dolną połowę witraża, zawierającą osiem dużych kwater oraz dwa zwieńczone ostrym łukiem. Przedstawia ona klęcząca i składająca dłonie do modlitwy postać fundatora, Jerzego Dunina-Borkowskiego odzianego w ciemnoczerwony płaszcz lamowany szarym futrem. Po prawej stronie u dołu ukazano herb rodowy fundatora Łabędź. W dolnej części tarczy herbowej widoczny jest napis: ,,Podług rysunku ś.p. mistrza Jana Matejki malował Tomasz Lisiewicz. Krakowiec 1894.”Ponad głową fundatora i herbem, przez całą szerokość okna przebiega jasna, szeroka banderola z napisem: ,,Geor comes Dunin Borkowski.”
Powyżej w witrażu ukazane są dwie duże postacie; z lewej strony błogosławionego Jana z Dukli, z prawej św.Jerzego. U stóp każdej postaci widnieje duży napis na jasnym tle: ,,B JOANNES D” oraz ,,S GEORGIUS”. Błogosławiony Jan z Dukli przedstawiony jest w brązowym habicie przewiązanym sznurem z węzłami oraz sandałach, ze wzniesionymi ku górze rękoma. Głowę z widoczną tonsurą otacza złocista aureola. Święty Jerzy prezentuje się w rycerskiej zbroi, w kolczudze, kopią trzymaną oburącz przebija łeb smoka, wijącego się pod stopami. Głowę świętego również otacza złocista aureola. Ponad postaciami widoczne są herby Lwowa i Wilna.
Wszystkie postacie i herby umieszczone są na płaskim ,,dywanowym” tle w zróżnicowanych odcieniach barwy niebieskiej, ozdobionym szarozielonym roślinnym motywem.  Pomimo,  iż w witrażu nie użyto bogatej palety odcieni, gama barw jest żywa i ciepła.
Witraż od chwili pierwotnego montażu w 1896 roku do konserwacji był jedyną przegrodą okienną chroniącą wnętrze katedry przed czynnikami atmosferycznymi.  Jednocześnie sam witraż był przez ponad stulecie na ich działanie narażony. Celem przeprowadzonych prac konserwatorskich było przywrócenie pierwotnej estetyki witraża, poprawa jego technicznych parametrów oraz zabezpieczenie witraża przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych  takich jak opady, promieniowanie słoneczne i parcie wiatru.

Zdjęcia Robert Kędzielewski 

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Kościół św. Ludwika w Krasławiu na Łotwie prace konserwatorskie ołtarza głównego, III etap

w 2015 roku zespół konserwatorów przeprowadził działania techniczne na prawej stronie ołtarza oraz konserwację estetyczną jego dolnej części od poziomu podłogi do górnego gzymsu nad kolumnami. Zakres przeprowadzonych prac objął 70 m. kw. powierzchni. Był to ostatni etap prac przy restauracji zabytkowego ołtarza.

W dniu 1 grudnia 2015 roku miało miejsce uroczyste oddanie prac konserwatorskich w kościele pw. św. Ludwika w Krasławiu. Ambasador RP w Rydze Ewa Dębska dokonała wręczenia odznaczeń Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP osobom zaangażowanym w projekt renowacji kościoła krasławskiego. Brązowy medal „Zasłużony kulturze polskiej Gloria Artis” otrzymał proboszcz parafii św. Ludwika w Krasławiu, ks. Edward Woroniecki, odznaki honorowe „Bene Merito” za zasługi na rzecz wzmacniania pozycji Polski na arenie międzynarodowej zostały wręczone Kierownikowi Łotewskiej Państwowej Inspekcji Ochrony Zabytków Jurisowi Dambisowi, inspektor Łatgalskiego Oddziału Łotewskiej Państwowej Inspekcji Ochrony Zabytków  Dzintrze Bukevičy oraz konserwatorowi zabytków z Polski Tomaszowi Dziurawcowi.

Realizacja trwającego w sumie 12 lat projektu, możliwa była dzięki zaangażowaniu polskich i łotewskich instytucji państwowych oraz osób indywidualnych z obu krajów. W ramach największego, jak dotychczas, wspólnego projektu z zakresu zachowania dziedzictwa kulturowego odrestaurowano barokowy  ołtarz główny, obraz ołtarzowy „Św. Ludwik wyrusza na wojnę krzyżową”, który na podstawie szkicu Jana Matejki został w 1884 r. namalowany przez jego uczniów, a także fresk ołtarzowy namalowany przez Filippo Castaldi w latach 60. XVIII wieku.

Ołtarz główny w kościele św. Ludwika
Ołtarz główny w kościele św. Ludwika

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


2014

Dokumentacja fotograficzna obrazów polskich znajdujących się w Olesku i Złoczowie – oddziałach Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki 

Celem zadania była fotograficzna inwentaryzacja portretów osobistości polskich przechowywanych w dwóch oddziałach Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki w Olesku i Złoczowie. Na sfotografowaną kolekcję składają się podobizny królów polskich, bohaterów narodowych, wielkich hetmanów i marszałków koronnych, prymasów i biskupów kościoła katolickiego oraz duchownych cerkwi grekokatolickiej i kościoła ormiańskiego. Bogato reprezentowane są portrety członków rodzin polskiej arystokracji takich jak Lubomirscy, Potoccy i Rzewuscy. Znaczną część portretów stanowią portrety kobiet, przede wszystkim żon ważnych osobistości i arystokratek.

Pod względem artystycznym kolekcja jest bardzo zróżnicowana. Są w niej portrety autorstwa wybitnych malarzy np. Loius de Silvestre czy Marcello Bacciarelli, ale również przeciętne wizerunki.

W ramach zadania wykonano 457 zdjęć (w tym odwrocia obrazów) , do których opracowano 300 kart inwentaryzacyjnych zawierających informacje biograficzne na temat osoby sportretowanej, informacje o malarzu (jeśli jest znany), wymiary obrazu, napisy znajdujące sie na licach lub odwrociach obrazów oraz numery inwentarzowe wraz z informacją o miejscu przechowywania portretu.

Zebrany materiał fotograficzny posłuży do planowanej publikacji katalogu zatytułowanego „Portrety osobistości polskich w zbiorach Lwowskiej Galerii Sztuki”, który wzbogaci materiał ikonograficzny dotyczący dziejów Polski od XVI do XIX wieku.

Współorganizatorem zadania był Lwowska Narodowa Galeria Sztuki, która udostępniła swoje zbiory muzealne w Olesku i Złoczowie. 

Zdjęcia  Illya Levin

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.